Psary - gmina Trzebinia

Wielkanocne baranki w dawnym gospodarstwie

001Czas Wielkanocy jest najważniejszym świętem religii katolickiej. Baranek był w nim symbolem Zbawiciela złożonego w ofierze. Stąd też baranek jest jednym  z symboli tych świąt, wespół z jajami symbolizującymi nowe życie, czy palmami wielkanocnymi. Baranek trafił pod ,,strzechy" na okres świąt w wielu formach, o których tu pokrótce opowiemy.

Najbardziej znanymi barankami są te gipsowe, odlewane- wykorzystywane do dekoracji domu. Formy miały różne kształty od dużych baranków z atrybutami wzrastania takich  jak owoce jabłek, do zwykłych figurek bez żadnych dekoracji. Wielkość i forma były mocno zróżnicowane w zależnosci od inwencji wiejskiego rzemieślnika. Jednak wspólną cechą gipsowych baranków był niewielki otworek u podstawy figurki, który mieścił w czasie świąt minipalmę zroboiną bądź to z bukszpanu, iglastego krzewu, bądż z patyczka udekorowanego różnokolorowymi bibułkami. Współczesną wariacją na temat gipsowego baranka są jego bracia wykonani z tworzywa, jednak nijak się mają do  wyglądu orginału.

Dobra gospodyni na okres świat piekła z ciasta drożdżowego wypieki ze specjalnych form w kształcie wielkanocnego baranka, smarowanych wcześniej masłem i wypełnianych ciastem drożdżowym. Takie wypieki czasami lukrowane cukrem były dekoracją ,,święconkowego" koszyka a potem świątecznego stołu.

Do koszyka i na Wielkanocny stół lądowało też masło wyrabiane w specjalnej drewnianej formie oczywiście przedstawiającej baranka. Baranek był też tematem wielu ,,świętych" obrazów które przez cały wisiały na scianach izby oraz okolicznościowych makatek wieszanych na ścianach. Zapomnianym zwyczajem były specjalne obrazki Wielkanocne trochę podobne do tych wręczanych domownikom podczas kolędy, a które przedstawiały baranka. Prezentowane domownikom w tym okresie przez księży i kleryków, dla których czas Wielkanocy był najlepszym okresem prinicji. Dziś te zwyczaje odeszły w niepamięć zastąpione czekoladowym jajami i zajączkami- żyją jeszcze w niewielkich miejscowościach z dala od blichtru ,,wielkiego świata".TP

Ps. Wszystkie fotografie baranków przedstawiają eksponaty z Domku Cioci w Pasrach.