Psary - gmina Trzebinia

Śmigus - dyngus

Dyngus u ludu w MiechowskiemZ Poniedziałkiem Wielkanocnym związanych jest wiele ludowych i lokalnych tradycji między innymi Emaus, dziady śmigustne czy Z kurkiem po dyngusie. Najbardziej znany jest jednak śmigus-dyngus. Tradycja ta ma korzenie przedchrześcijańskie. Do XV wieku śmigus i dyngus były odrębnymi zwyczajami, z czasem połączyły się w jeden. Śmigus polegał na symbolicznym biciu witkami wierzby lub palmami po nogach oraz wzajemnym oblewaniu się wodą. Dyngus wywodzi się od zwyczaju składania sobie wzajemnych wizyt wraz z podarunkiem. Następnie przerodził się w wykupywanie od podwójnego śmigusowego lania. Dziś ze starych tradycji zostało już przeważnie tylko polewanie wodą. (PM)

Święcenie pokarmów

 

Święcenie pokarmów w Psarach rok 1965

Tradycja obrzędu święcenia potraw sięga w Polsce czasów średniowiecza. Pierwotnie święcenie odbywało się w domach wiernych. Ksiądz święcił wszystko co miało znaleźć się na świątecznym stole. Czynności te zajmowały proboszczom zbyt dużo czasu i biskupi nakazali święcenie potraw w kościele. Poza Polską tradycja ta jest kultywowana w niektórych alpejskich rejonach Austrii i Niemiec (Tyrol, Karyntia, Styria, Bawaria). W Wielką Sobotę święci się także ogień i wodę. Poświęcony ogień symbolizuje światło chrystusowe, a obrzęd ten wprowadzono w Polsce w XV wieku. Do ludowej tradycji w naszych okolicach należało również potrząsanie drzewami w sadach, gdy w czasie mszy odezwały się dzwony. Miało to gwarantować bogate zbiory. (PM)

Czytaj więcej: Święcenie pokarmów

Niedziela Palmowa

Niedziela ta rozpoczyna Wielki Tydzień. Obchodzimy ją na pamiątkę wjazdu Jezusa do Jerozolimy. Główną uroczystością Niedzieli Palmowej jest święcenie i procesja z palmami. Po raz pierwszy procesje z palmami obchodzili w VI wieku chrześcijanie jerozolimscy, z czasem przyjęły się one w całym Kościele. Samo święcenie palm do liturgii Kościoła wprowadzono w XI wieku. W naszym regionie z Niedzielą Palmową łączy się zwyczaj połykania bazi wierzbowej. Wierzono, że uchroni to duszę, a przede wszystkim ciało (aby gardło nie bolało ). Z poświęconych palm robiono także w Wielki Czwartek krzyże, które następnie w Wielki Piątek, przed wschodem słońca, zatykano na szczycie dachu. Miało to chronić dom przed pożarem. (PM)

Średniowieczny karnawał

breughel3Wraz ze świętem Trzech Króli nastaje radosny okres karnawału który trwa aż do Środy Popielcowej. Okres karnawału obecnie kojarzy nam się z wielkimi paradami na sambodromie w Rio De Janeiro, a niektórym z Wenecją i jej karnawałem masek. Jednak to co dziś jest synonimem karnawału posiada bardzo starą tradycję sięgającą czasów antycznych i rzymskich Saturnalii. Zaś samo  słowo ,,karnawał" pochodzi z ,,carrus navalis" co oznacza tyle co ,,statek na kołach".

Czytaj więcej: Średniowieczny karnawał

Święto Trzech Króli

Jedno z najważniejszych świąt w Kościele Katolickim, Objawienie Pańskie, przez polską tradycję nazywane jest Świętem Trzech Króli. Jest po Wielkanocy i Bożym Narodzeniu najstarszym świętem, obchodzonym od IV wieku naszej ery. W dawniejszych czasach kończyło okres Godów i zaczynało karnawał. Święcono wówczas złoto i kadzidło, a od XVIII wieku także kredę. Opisywano następnie tą kredą drzwi, zapisując na nich rok i litery K+M+B. Skrót ten wywodzi się od dawniejszego CMB - Christus Mansionem Benedicat (Niech Chrystus błogosławi temu domowi), z czasem zaczął być błędnie odczytywany jako pierwsze litery imion mędrców. W Polsce dzień ten przez dziesiątki lat był dniem wolnym od pracy. W roku 1960 ówczesna władza w ramach walki z Kościołem zniosła święto. Od roku 2011 ponownie święto państwowe i dzień wolny od pracy (PM)