Psary - gmina Trzebinia

Dawne psarskie zwyczaje w monografii Stanisława Polaczka 1898

polaczekStanisław Polaczek był wiejskim nauczycielem z Rudawy który w roku 1894 nadesłał pracę na konkurs Muzeum ks.Dzieduszyckich we Lwowie. Dzieło które nosiło tytuł ,,Powiat Chrzanowski w W. Ks. Krakowskiem monografia historyczno- geograficzna" zachwyciło jury konkursu a samego autora zmobilizowało do jej wydania drukiem. Mecenasem dzięki któremu możliwe stało sie wydanie publikacji był Andrzej Hr. Potocki. Książka wyszła w Krakowie w roku 1898. Drugie rozszerzone wydanie w którym autor zrzeka sie swych praw na rzecz społeczności Powiatu Chrzanowskiego miało miejsce dokładnie 100 lat temu w roku 1914 nakładem Wydziału Rady Powiatowej Chrzanowskiej. Książka jest kopalnią wiadomości na temat naszej miejscowości która wzmiankowana jest w niej kilkadziesiąt razy.

 

 

Czytaj więcej: Dawne psarskie zwyczaje w monografii Stanisława Polaczka 1898

Uleciała dusza z ciała..

Kopia pogrzeb Katarzyny Petlic 1964rŚlady dawnych pogańskich wierzeń a także i obrzędów pogrzebowych przetrwały w obyczajach ludowych przez wiele stuleci pomimo sprzeciwu Kościoła i zapomnienia ich pierwotnego znaczenia, lub nadania nowej treści.I tak na przykład, jeszcze w XII czy XIII wieku nie chciano grzebać zmarłych na cmentarzach przykościelnych, lecz robiono to na rozstajnych drogach, na odludziu, skąd ,,duszy" trudniej byłoby powrócić do domu. Aby ułatwić jej odejście w zaświaty- otwierano przy konającym szeroko okna i drzwi, a nawet zrywano część dachu. Nieboszczyka ubierano w śmiertelną koszulę uszytą bez żadnego supełka. Nie wolno też było krepować go żadnym pasem czy sznurem, aby nie zatrzymywać grzechów w ciele. Śmierć uchodziła za złą siłę, była przeciwieństwem życia i płodności. Dlatego nie dotykały zmarłego młode kobiety. Po wyprowadzeniu zwłok z chaty, palono słomę i wióry, na których spoczywały zwłoki, zamykano starannie drzwi i okna, a na progu kładziono siekierę, aby strzegła żywych przed powrotem śmierci. W czasie pogrzebu palono wiele świec aby dusza łatwiej odnalazła drogę...

Czytaj więcej: Uleciała dusza z ciała..

Środa Popielcowa

 

Faat Julian PopielecPopielec rozpoczyna w kalendarzu chrześcijańskim okres Wielkiego Postu. Na znak pokuty kapłan posypuje wiernym głowę popiołem wymawiając słowa: Pamiętaj, że jesteś prochem i w proch się obrócisz lub Nawracajcie się i wierzcie w Ewangelię. Tradycja ta pojawiła się po raz pierwszy w VIII wieku, w XI stuleciu papież Urban II uczynił ją obowiązującą w całym Kościele.

Czytaj więcej: Środa Popielcowa

Tłusty czwartek

733px-Polish paczkiTłusty czwartek – w kalendarzu chrześcijańskim ostatni czwartek przed wielkim postem, znany także jako zapusty. Tłusty czwartek rozpoczyna ostatni tydzień karnawału. W Polsce oraz w katolickiej części Niemiec, wedle tradycji, w tym dniu dozwolone jest objadanie się. Ponieważ data tłustego czwartku zależy od daty Wielkanocy, dzień ten jest świętem ruchomym. Następny czwartek jest czwartkiem po Środzie Popielcowej i należy do okresu wielkiego postu, podczas którego chrześcijanie ze względów religijnych (pokutnych), jako przygotowanie do Świąt Wielkiejnocy powinni zachowywać wstrzemięźliwość jako wyraz umartwienia. Najpopularniejsze potrawy to pączki i faworki, zwane również w niektórych regionach chrustem lub chruścikami. Dawniej objadano się pączkami nadziewanymi słoniną, boczkiem i mięsem, które obficie zapijano wódką.

Czytaj więcej: Tłusty czwartek

Andrzejki

andrzejki

Woskowa wydrapywanka - Psary, lata 60. XX wieku.

Andrzejki (znane też jako Jędrzejki lub Jędrzejówki) – wieczór wróżb odprawianych w nocy z 29 na 30 listopada, w wigilię świętego Andrzeja, patrona Szkocji, Grecji i Rosji. Pierwsza polska wzmianka literacka o nim pojawiła się w 1557 za sprawą Marcina Bielskiego. Dzień ten przypada na końcu lub na początku roku liturgicznego. Andrzejki są specjalną okazją do zorganizowania ostatnich hucznych zabaw przed rozpoczynającym się adwentem. Niegdyś wróżby andrzejkowe miały charakter wyłącznie matrymonialny i przeznaczone były dla niezamężnych dziewcząt (męskim odpowiednikiem andrzejek były katarzynki).

Czytaj więcej: Andrzejki