Psary - gmina Trzebinia

Krótki rys historyczny

starakaplicaFot. Psarska kaplica przed przebudową  (lata 50. XX w. )

Pierwsze ślady ludzkich siedlisk na terenie Psar datowane są na 8-5 tysiąclecie p.n.e. Na terenie sołectwa znajdowano fragmenty dawnych narzędzi z krzemienia pasiastego. Początki osadnictwa w naszej wsi sięgają wieku XI. Nazwa Psary pochodzi od hodowli psów, które prowadzili dawni mieszkańcy dla dworu książęcego. Pierwsze wzmianki o naszej miejscowości w źródłach pisanych pochodzą z czasów Jana Długosza.

Czytaj więcej: Krótki rys historyczny

Psary na starych mapach

map1Najstarsza mapa regionu z XVI w. Strzałką zaznaczony Chrzanów

W dobie GPS i satelitów spada znaczenie map. Wystarczy wprowadzić miejscowość, ulicę, numer domu i satelita, jak po sznurku, doprowadzi nas do celu. Dawnymi czasy podróżowało się inaczej. Dla mieszkańców Psar wyprawą życia była niejednokrotnie podróż do Chrzanowa czy Krzeszowic. Podróżowano traktami pytając miejscowych o drogę. Na mapy, bo o nich piszę, mogli sobie pozwolić tylko bardzo majętni ludzie. Psarzanie do takich się nie zaliczali, nie znaczy to jednak, że nasza mała miejscowość nie zagościła dość wcześnie na mapach. Najstarszą, do jakiej dotarłem, jest mapa powiatu Krzan (Chrzanowskiego)z XVI wieku. Nie ma na niej Psar, lecz zaznaczona jest min. Nowa Góra i Lipowiec. Pierwsza mapa tylko miejscowości Psary pochodzi z 1837 roku i zaznaczono na niej np. nieistniejacy dzisiaj młyn wodny. Znajduje się ona w zbiorach Archiwum Narodowego na Wawelu. Zapraszam na wędrówkę palcem po starej mapie. (TP)

Źródła: Internet.

Czytaj więcej: Psary na starych mapach

Emigracja lat międzywojennych

hi1

Kopalnia d"Anderny Chevillion

Emigracja od XIX wieku falami dotykała ziemie polskie. Pierwsze dziewiętnastowieczne ruchy ludności były spowodowane nieudanymi powstaniami przeciwko zaborcom. Uciekano na zachód przed prześladowaniami, głównie do Francji (Wielka Emigracja). Rosjanie w ramach represji wywozili tysiącami naszych rodaków na Syberię. Z czasem emigracja polityczna zastępowana była przez emigrację zarobkową. Najpierw za pieniędzmi podążyli mieszkańcy zaboru pruskiego. W końcu w poszukiwaniu pracy na obczyznę ruszyli mieszkańcy Galicji. W latach 1850-1914 zabór opuściło około 1 mln mieszkańców. Ich głównym celem stały się Stany Zjednoczone. Kolejna fala zarobkowej emigracji ruszyła zaraz po zakończeniu I Wojny Światowej. Ona też zapisała się w historii naszej wsi.

Czytaj więcej: Emigracja lat międzywojennych

Kopalnie galmanu w Psarach

gor1Górnictwo w naszych okolicach rozwijało się od najdawniejszych czasów. Początkami swoimi sięga końca XIV wieku, ale istnieją hipotezy, które widzą korzenie kopalnictwa na tym terenie już XIII, a nawet w XI wieku.

Czytaj więcej: Kopalnie galmanu w Psarach

Zapomniane wsie

aziska 1629m Mało kto dziś wie, że w okolicy Trzebini istniały jeszcze dwie wsie. Pierwsza z nich nosiła nazwę Wieża i wspomniana jest tylko raz w źródłach. Pisał o niej Jan Długosz w Liber beneficiorum dioecesis cracoviensis. Druga to wieś Łaziska. Pojawiająca się kilka razy w źródłach staropolskich. Dziś owych miejscowości nie zajdziemy już na żadnych mapach. Nie zachowały się także w miejscowych nazwach topograficznych.

Czytaj więcej: Zapomniane wsie